Việt Nam tham gia FTA thế hệ mới: Khó khăn là gì?

Diễn đàn trí thức
Việt Nam tham gia FTA thế hệ mới: Khó khăn là gì? (Diễn đàn trí thức) - Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới so với các hiệp định thương mại tự do truyền thống có nhiều khác biệt khiến Việt Nam có nhiều khó khăn.
  • "Việt Nam thuộc nhóm tham gia nhiều FTA nhất thế giới"

Nhiều khác biệt so với hiệp điện thương mại tự do truyền thống

Sáng 8/9, tại Hà Nội, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) đã tổ chức diễn đàn khoa học: “Cơ hội và thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam khi tham gia hiệp định thương mại thế hệ mới”.

Theo nhận định của TS Hoàng Xuân Hòa, Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp, Ban Kinh tế Trung ương, phát triển kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 5 - 10 năm tới đứng trước nhiều cơ hội và thách thức lớn, trong đó đặc biệt là cơ hội và thách thức từ việc triển khai thực hiện đồng thời các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới song phương và đa phương.

Viet Nam tham gia FTA the he moi: Kho khan la gi?
Quang cảnh diễn đàn khoa học được LHHVN tổ chức

Điển hình như Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU, dự kiến sẽ ký kết và có hiệu lực vào năm 2018; hay như sáng kiến về Hiệp định TPP11 gồm 11 nước đối tác, không bao gồm Mỹ.

Trên thực tế, các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới so với các hiệp định thương mại tự do truyền thống có nhiều điểm khác biệt.

Đầu tiên là, phạm vi cam kết rộng hơn, không chỉ bao gồm các nội dung cam kết về chính sách thuế quan, chính sách phi thuế quan đối với hàng hóa, dịch vụ… mà còn mở rộng sang các lĩnh vực mới, tiếp cận tới các chính sách sau biên giới của các nước như đầu tư, lao động, môi trường, cạnh tranh, doanh nghiệp Nhà nước, mua sắm công, thương mại điện tử…

Viet Nam tham gia FTA the he moi: Kho khan la gi?
TS. Hoàng Xuân Hòa, Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp

Thứ hai là, mức độ tự do hóa, mở cửa thị trường sâu rộng hơn với các tiêu chuẩn cao hơn nhiều so với các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới như thay vì nguyên tắc tiến tới giảm dần và xóa bỏ thuế quan đến mức 0 - 5% cho các dòng thuế thì các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới hướng tới xóa bỏ hầu hết, tiến tới 100% các dòng thuế về mức 0%; mở cửa mạnh các lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ tài chính, ngân hàng, viễn thông, vận tải, mua sắm chính phủ, sở hữu trí tuệ…

Điểm khác biệt thứ 3 được TS Hoàng Xuân Hòa nhắc đến đó là, nhiều cam kết về thế chế, pháp luật của các hiệp định yêu cầu được nội luật hóa, gắn với việc cải cách, tái cơ cấu, ứng phó với các biến đổi và thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, cách mạng công nghiệp 4.0…

Thứ tư là, lộ trình thực hiện các cam kết trong các FTA này thương ngắn hơn, thay vì 10 năm như truyền thống thì thường chỉ từ 5 - 7 năm, có nhiều cam kết thực hiện ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực hoặc trong khoảng thời gian từ 2 - 3 năm.

Vấn đề cuối cùng, đó là các cơ chế giải quyết tranh chấp trong các hiệp định FTA thường rõ ràng, được mở rộng và cụ thể hơn.

Việt Nam có thêm nhiều cơ hội

Nhìn nhận một cách khách quan, TS Hoàng Xuân Hòa cho rằng khi tham gia hiệp định thương mại thế hệ mới Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội và tiềm năng mới.

Lợi ích đầu tiên được vị chuyên gia chỉ ra, đó là cơ hội mới cho phát triển xuất khẩu. Có thể thấy rất rõ cơ hội này khi các nước xoá bỏ thuế nhập khẩu cho hàng hoá của Việt Nam.

“Như với AEC, các doanh nghiệp, hàng hoá của Việt Nam sẽ được tiếp cận thị trường của cả 10 nước ASEAN với 620 triệu người tiêu dùng. Hay như Hiệp định EVFTA dự kiến sẽ giúp nâng mức tăng xuất khẩu lên 21%/năm, giúp xuất khẩu của Việt Nam vào EU trong năm 2020 tăng thêm 16 tỉ USD so với trường hợp không có EVFTA.

Viet Nam tham gia FTA the he moi: Kho khan la gi?
Các chuyên gia tham dự diễn đàn

Bên cạnh đó, khi tham gia vào các hiệp định bao gồm nhiều nước, như Hiệp định TPP, cơ hội để Việt Nam tham gia vào một chuỗi cung ứng mới hình thành trong khu vực sẽ rất cao. Nếu các doanh nghiệp tận dụng được cơ hội để trở thành một thành tố, một mắt xích trong dây chuyền cung ứng đó thì khả năng phát triển sản xuất, vươn ra phạm vi toàn cầu sẽ lớn hơn nhiều so với việc tự tìm thị trường”, ông Hòa dẫn chứng.

Bên cạnh việc mở rộng thị trường, ông Hòa cho rằng, việc tham gia các Hiệp định FTA cũng giúp các doanh nghiệp có điều kiện cơ cấu lại thị trường xuất nhập khẩu theo hướng cân bằng hơn.

Cho đến nay, 70% nhập khẩu của Việt Nam đến từ khu vực Đông Á và hơn 50% xuất khẩu là vào khu vực này. Nếu có tình huống bất lợi nào đó xảy ra trong khu vực thì hoạt động xuất nhập khẩu lập tức sẽ bị ảnh hưởng. Trong khi đó, xuất khẩu lại là động lực chính của tăng trưởng GDP.

“Vì vậy, Việt Nam có nhu cầu cân bằng lại thị trường, dẫn đến việc đàm phán các hiệp định thương mại tự do với Liên minh Châu Âu, Liên minh Hải quan và Hoa Kỳ. Các hiệp định này sẽ giúp chúng ta cân bằng lại thị trường xuất nhập khẩu của mình. Đây là một định hướng chiến lược”, ông Hòa nói.

Đặc biệt theo ông Hòa, nếu có quan hệ FTA thì khi đi vào các thị trường như Châu Âu hay Bắc Mỹ hàng hoá xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có lợi thế trong trung hạn trước các đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là các đối thủ trong khu vực.

“Một cơ hội rất lớn mà các Hiệp định FTA thế hệ mới đem lại là giúp Việt Nam hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, một định hướng lớn của Đảng, và hỗ trợ tích cực trong tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng.

Các FTA thế hệ mới sẽ giúp Việt Nam hoàn thiện thể chế theo hướng cải thiện cơ chế điều hành kinh doanh, tạo ra một môi trường kinh doanh hoàn toàn mới, thuận lợi, thông thoáng hơn, minh bạch hơn và dễ dự đoán hơn trước đây.

Nguồn: baodatviet.vn